Plastyka wędzidełka języka – co to jest?

Plastyka wędzidełka języka od kilku stale zwiększa swoją popularność. Wędzidełko języka, inaczej wędzidełko podjęzykowe, to bardzo elastyczny fałd skóry łączący w linii środkowej spód języka z dnem jamy ustnej. Widać go dokładnie, gdy uniesiemy koniec języka ku podniebieniu. Wędzidełko podjęzykowe o odpowiedniej długości pozwala na łatwe dotarcie języka w dowolne miejsce w jamie ustnej i na poprawne wymawianie poszczególnych głosek. Czasem jednak może się zdarzyć, że wędzidełko podjęzykowe jest zbyt krótkie. W niektórych przypadkach może też dojść do zrośnięcia języka z dnem jamy ustnej. Zaleca się w takich przypadkach przeprowadzenie zabiegu w drugim lub trzecim roku życia. Warto więc zastanowić się nad tym problemem i zgłębić podłoże zaobserwowanych zaburzeń. Wyjaśnić wskazania i przeciwwskazania do wykonania zabiegu, po czym racjonalnie ocenić, za co możemy, a za co nie powinniśmy winić wędzidełko, gdyż w sprzyjających warunkach pomoże nam to uniknąć bardziej skomplikowanych zabiegów chirurgicznych u naszych dzieci.

Dlaczego zbyt krótkie wędzidełko jest problemem?

Za krótkie wędzidełko powoduje liczne problemy w codziennym funkcjonowaniu takie jak:

• ograniczona ruchomość języka
• nieprawidłowości w oddychaniu
• powiększone migdałki
• utrudnienie w zachowaniu właściwej higieny jamy ustnej
• nieprawidłowa funkcja żucia i połykania
• nieprawidłowe ustawienia żuchwy
• rozwój różnych chorób przyzębia
• wady zgryzu
• wady wymowy
• w następstwie niewłaściwego układania się masy języka nadmierne ślinienie

Jak sobie z tym radzić?

Z powodu dużej ilości objawów wywołanych przez różnie wykształcone wędzidełka przy stawianiu diagnozy nie można zastosować tylko jednej uniwersalnej metody leczenia. Przy kwalifikacji pacjenta wskazane jest, aby dokładnie ocenić funkcjonowanie języka w zaspokajaniu najbardziej podstawowych potrzeb życiowych takich jak: karmienie czy mówienie. W wielu sytuacjach wystarczająca jest opieka logopedyczna, a także neurologopedyczna. Natomiast w niektórych konieczne jest wsparcie się zabiegiem, czyli tzw. plastyką wędzidełka języka (w przypadkach takich jak zaburzenie karmienia lub niesatysfakcjonujące efekty rehabilitacji logopedycznej). Jednak należy pamiętać, iż sam zabieg nie jest wystarczającym gwarantem sukcesu, a jedynie krokiem ułatwiającym mobilizację języka. Po zabiegu nadal wymagana jest intensywna opieka logopedyczna.

Kiedy należy podciąć wędzidełko?

Do zabiegu podcięcia wędzidełka krótkiego wykorzystywany jest najczęściej laser lub skalpel. Procedura podcięcia nie jest skomplikowana w większości przypadków. Trwa zaledwie kilkanaście minut i nie wymusza dodatkowej hospitalizacji dziecka. Jeśli krótkie wędzidełko języka zostało wykryte dość szybko po urodzeniu, do przeprowadzenia zabiegu może nawet dojść jeszcze w szpitalu. Nie wiąże się on z odczuwaniem bardzo silnego bólu. W razie czego zabieg można też przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym. Wykonywany może być przez laryngologa, stomatologa, neonatologa lub innych specjalistów. Biały nalot pojawiający się po zabiegu w miejscu podcięcia śluzówki nie stanowi powodu do niepokoju. Jeśli skrócone wędzidełko jest grubsze niż zazwyczaj lub dostęp do niego jest utrudniony, malucha można skierować do chirurga dziecięcego.

Laser czy skalpel?

Wykonanie zabiegu frenotomii, czyli podcięcia wędzidełka języka przy pomocy lasera przebiega bez krwawienia. Krwawienie pojawia się przy zabiegu z użyciem skalpela, lecz jest niewielkie. Podcięcie wędzidełka języka nie jest jedynym zabiegiem, który wykonuje się w okolicy tych struktur. Czasem konieczne jest wycięcie albo plastyka. Zabieg przeprowadzony na wędzidełku wargi, języka lub wędzidełku policzkowym jest bezpieczny, a ryzyko powikłań jest bardzo niskie. Rzadko obserwuje się dłuższe krwawienie po frenotomii, które zazwyczaj wynika z niewykrytych wcześniej zaburzeń procesu krzepliwości krwi. U dzieci starszych po wycięciu wędzidełka lub jego plastyce mogą się zdarzyć przypadki bliznowacenia rany. Może ono czasami ograniczyć zakres ruchów języka.

Co po zabiegu?

Po zabiegu pacjent otrzyma leki znieczulające. Można spożywać posiłki, gdy znieczulenie przestanie już działać (zazwyczaj po około dwóch godzinach). Przez kilka dni po zabiegu podcięcia wędzidełka może występować nieduże krwawienie, które jednak nie powinno budzić zaniepokojenia. W kilku pierwszych dniach rekonwalescencji zaleca się również wykonywanie róznych ćwiczeń. Przeciwdziałają one m.in. w powstawaniu zrostów w miejscu, w którym znajdowało się krótsze wędzidełko podjęzykowe. Jeżeli pacjent zmagał się z wadami wymowy, poza samym zabiegiem niezbędne będą dodatkowo ćwiczenia logopedyczne.

W przypadku dzieci bardzo małych, które jeszcze nie są w stanie samodzielne ćwiczyć, logopeda lub rodzic przeszkolony przez logopedę może wykonywać ćwiczenia bierne (pielęgnujące ranę), które zapobiegają powstawaniu zrostów, po czym wypracowują prawidłowe funkcjonowanie. Opieka przed i po zabiegu wymagana jest zawsze. Im wcześniej zabieg podcięcia wędzidełka językowego zostanie wykonany, tym większe mamy szanse na właściwy rozwój funkcji języka oraz twarzo­czaszki, a tym samym na uniknięcie szeregu nieprawidłowości w rozwoju.